11 Haziran 2015 Perşembe

BEDAVA OLAN ZİYAN EDİLİR

EGE CANSEN - HAZİRAN 2015 

Amerika’da başlayan ve dünyaya yayılan 2008 banka krizinin sebebi “gayrimenkul ipoteği mukabilinde” ev alacaklara açılan kredilerin geri dönmemesiydi. Krediler geri dönmeyince, batık alacak karşılıkları bankaların sermayelerini yedi bitirdi. Yangın bacayı sarınca, itfaiye, yani Merkez Bankaları, sisteme “nakit-su” şırınga ederek ekonominin kül olmasını önledi. Bu anlatım, olayın mekanik izahıdır.
Mekanik izahın, termodinamik bir açıklaması olmak gerekir: Kriz öncesinde gayrimenkul fiyat artış oranı, nominal milli gelir artış oranından yüksekti. Bu suretle, insan yapması milli servet, ulusal tasarruftan hızlı artıyordu. Daha doğrusu öyle görünüyordu. Çünkü varlık fiyatları enflasyonu oluşmuştu.

Ama bu servet artışı sanaldı. Çünkü termodinamiğin birinci kanuna göre “hiçbir şey (mesela servet) yoktan var edilemezdi”. Varlık fiyatları enflasyonunu yaratan olgu da, bankaların (pek tabii merkez bankasının yardımı veya göz yummasıyla) halka “düşük faizle borçlanma” imkânı sunmasıydı. İşin ilginç yanı, düşük faizin yarattığı servet dağılımı çarpıklığı, krizden sonra sıfır faizle yani “bedava para” ile düzeltildi. Bu da sürdürülemez. Dolayısıyla reel faizlerin belli bir vadede artması şarttır.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder